نقشه سیم‌کشی برد جت هیتر؛ راهنمای کامل ترمینال‌ها و اتصال سیم‌ها

• تاریخ ارسال: 1405/5/12
• تاریخ بروزرسانی: 1405/6/1
• نویسنده: سپهر حشمتی

نقشه سیم‌کشی برد جت هیتر؛ راهنمای کامل ترمینال‌ها و اتصال سیم‌ها

نقشه سیم‌کشی برد جت هیتر نشان می‌دهد برق ورودی L و N و اتصال EARTH/PE چگونه به برد و قطعاتی مانند FAN، IGNITER، VALVE/PUMP، THERMOSTAT، PRESSURE SWITCH و FLAME SENSOR متصل می‌شوند. ترتیب عملکرد معمول شامل روشن‌شدن فن، تأیید جریان هوا، فعال‌شدن جرقه و سوخت و سپس تشخیص شعله است. چون شماره ترمینال‌ها و رنگ سیم‌ها در مدل‌های مختلف متفاوت‌اند، سیم‌کشی باید فقط بر اساس Wiring Diagram همان دستگاه انجام شود .

نقشه سیم‌کشی برد جت هیتر نحوه اتصال برق ورودی، موتور فن، جرقه‌زن، شیر برقی یا پمپ سوخت، ترموستات، پرشر هوا و سنسور شعله به برد کنترل را نشان می‌دهد. از آنجا که ترتیب و شماره ترمینال‌ها در مدل‌های مختلف جت هیتر متفاوت است، سیم‌کشی نهایی باید بر اساس نقشه همان برد انجام شود.

در این راهنما، علائم ترمینال‌هایی مانند L، N، FAN، IGN، VALVE، PUMP، FLAME و PRESS، رنگ‌های رایج سیم، مسیر عملکرد مدار و روش بررسی سیم‌کشی برد جت هیتر گازی و گازوئیلی را توضیح می‌دهیم.

برد جت هیتر چگونه کار می‌کند؟

وظیفه برد کنترل جت هیتر

برد کنترل، مرکز فرمان جت هیتر است. این قطعه اطلاعات ترموستات و سنسورهای ایمنی را دریافت کرده و در زمان مناسب، فن، جرقه‌زن و شیر برقی سوخت را فعال یا غیرفعال می‌کند.

عملکرد ترموستات

ترموستات دمای محیط را اندازه‌گیری می‌کند. زمانی که دما کمتر از مقدار تنظیم‌شده باشد، فرمان روشن‌شدن را به برد می‌فرستد و پس از رسیدن محیط به دمای مطلوب، فرمان گرمایش را قطع می‌کند.

نحوه فرمان به فن

پس از دریافت فرمان ترموستات، برد از طریق خروجی FAN موتور فن را روشن می‌کند. در بعضی مدل‌ها، پرشر هوا نیز باید کارکرد صحیح فن و جریان مناسب هوا را تأیید کند تا مرحله جرقه‌زنی آغاز شود.

نحوه فرمان به شیر برقی

پس از روشن‌شدن فن و تأیید تجهیزات ایمنی، برد ابتدا جرقه‌زن و سپس شیر برقی گاز یا گازوئیل را فعال می‌کند. با بازشدن شیر برقی، سوخت وارد محفظه احتراق شده و شعله تشکیل می‌شود.

کنترل سنسور شعله

میله یون یا فتوسل، تشکیل شعله را به برد اعلام می‌کند. اگر برد در مدت تعیین‌شده شعله را تشخیص ندهد، برای جلوگیری از تجمع سوخت، شیر برقی را بسته و دستگاه را وارد حالت خطا می‌کند.

اگر قصد تعویض دستگاه یا بررسی مدل‌های موجود را دارید، می‌توانید مدل‌های مختلف را در راهنمای جامع انتخاب و خرید جت هیترهای نیرو تهویه دماوند   مشاهده کنید.

اجزای مدار برق جت هیتر

مدار برق جت هیتر از چند قطعه اصلی تشکیل شده است که هرکدام وظیفه مشخصی در روشن‌شدن، کنترل شعله و ایمنی دستگاه دارند. در ادامه، مهم‌ترین اجزای مدار برق جت هیتر به‌صورت جداگانه معرفی شده‌اند.

۱. کلید اصلی

کلید اصلی وظیفه قطع و وصل برق دستگاه را بر عهده دارد. با روشن‌کردن این کلید، برق به برد کنترل و سایر قطعات الکتریکی جت هیتر می‌رسد.

۲. فیوز

فیوز از مدار در برابر اتصال کوتاه و افزایش جریان محافظت می‌کند. اگر موتور، ترانس جرقه‌زن یا شیر برقی دچار اتصال کوتاه شود، فیوز مدار را قطع می‌کند تا از سوختن سیم‌ها و برد جلوگیری شود.

۳. برد کنترل

برد کنترل، مرکز فرمان جت هیتر است. این قطعه اطلاعات ترموستات و سنسورهای ایمنی را دریافت کرده و در زمان مناسب به فن، جرقه‌زن و شیر برقی فرمان می‌دهد.

۴. ترموستات

ترموستات دمای محیط را کنترل می‌کند. زمانی که دما کمتر از مقدار تنظیم‌شده باشد، فرمان روشن‌شدن دستگاه را به برد ارسال می‌کند و پس از رسیدن محیط به دمای مطلوب، فرمان گرمایش را قطع می‌کند.

۵. موتور فن

موتور فن هوا را وارد محفظه احتراق کرده و هوای گرم را در محیط پخش می‌کند. در بیشتر مدل‌ها، برد ابتدا فن را روشن می‌کند و سپس اجازه جرقه‌زنی و ورود سوخت را می‌دهد.

۶. خازن موتور

خازن به راه‌اندازی و کارکرد صحیح موتور تک‌فاز کمک می‌کند. خرابی خازن ممکن است باعث روشن‌نشدن فن، کاهش سرعت موتور یا ایجاد صدای غیرعادی شود.

۷. پرشر هوا

پرشر هوا یا کلید فشار، وجود جریان مناسب هوا را بررسی می‌کند. اگر فن روشن نشود یا مسیر هوا مسدود باشد، پرشر اجازه بازشدن شیر سوخت را نمی‌دهد.

۸. ترانس جرقه‌زن

ترانس جرقه‌زن ولتاژ لازم برای ایجاد جرقه را تولید می‌کند. این جرقه از طریق کابل ولتاژ بالا به الکترود منتقل شده و باعث روشن‌شدن سوخت می‌شود.

۹. الکترود جرقه‌زن

الکترود جرقه‌زن در نزدیکی مشعل قرار می‌گیرد و جرقه را در محل خروج سوخت ایجاد می‌کند. کثیفی، شکستگی یا تنظیم نبودن فاصله الکترود می‌تواند باعث جرقه نزدن جت هیتر شود.

۱۰. شیر برقی گاز

در جت هیتر گازی، شیر برقی مسیر ورود گاز به مشعل را باز و بسته می‌کند. برد تنها زمانی به این شیر فرمان می‌دهد که فن و تجهیزات ایمنی به‌درستی کار کنند.

۱۱. پمپ یا شیر برقی گازوئیل

در جت هیتر گازوئیلی، پمپ یا شیر برقی وظیفه انتقال و کنترل سوخت را بر عهده دارد. این قطعه پس از دریافت فرمان از برد، گازوئیل را به نازل می‌رساند.

۱۲. فتوسل

فتوسل بیشتر در جت هیترهای گازوئیلی استفاده می‌شود و وجود نور شعله را تشخیص می‌دهد. اگر شعله تشکیل نشود یا خاموش شود، فتوسل این وضعیت را به برد اعلام می‌کند تا مسیر سوخت بسته شود.

۱۳. میله یون

میله یون معمولاً در جت هیترهای گازی برای تشخیص شعله استفاده می‌شود. اگر برد جریان یون را دریافت نکند، شیر برقی را بسته و دستگاه را وارد حالت خطا می‌کند.

۱۴. ترمودیسک یا کلید حرارتی

ترمودیسک از دستگاه در برابر افزایش بیش از حد دما محافظت می‌کند. در صورت داغ‌شدن غیرعادی محفظه، مدار را قطع کرده و مانع ادامه کار جت هیتر می‌شود.

۱۵. نازل سوخت

نازل در جت هیتر گازوئیلی، سوخت را به‌صورت ذرات ریز وارد محفظه احتراق می‌کند. گرفتگی یا تنظیم نبودن نازل ممکن است باعث تشکیل شعله ناقص، دود یا روشن‌نشدن دستگاه شود.

۱۶. سیم ارت

سیم ارت بدنه فلزی دستگاه را به زمین متصل می‌کند و خطر برق‌گرفتگی را کاهش می‌دهد. اتصال صحیح ارت در بعضی مدارهای تشخیص شعله نیز اهمیت دارد.

۱۷. چراغ یا نمایشگر خطا

چراغ‌های روی برد، وضعیت برق، عملکرد دستگاه و خطاها را نشان می‌دهند. این چراغ‌ها به تکنسین کمک می‌کنند محل احتمالی خرابی را سریع‌تر تشخیص دهد.

۱۸. سیم‌ها و ترمینال‌ها

سیم‌ها ارتباط بین برد، موتور، سنسورها و قطعات خروجی را برقرار می‌کنند. شل‌شدن ترمینال، سوختگی سیم یا اتصال اشتباه می‌تواند باعث روشن‌نشدن دستگاه یا خرابی برد شود.اگر اتصالات مطابق نقشه هستند اما فن، جرقه‌زن یا مسیر سوخت فرمان نمی‌گیرند، مراحل عیب‌یابی برد جت هیتر را بررسی کنید.

برای سیم‌کشی نهایی باید نقشه برق همان مدل جت هیتر بررسی شود؛ زیرا نام، شماره و ترتیب ترمینال‌ها در بردهای مختلف یکسان نیست. پیش از تعمیر نیز برق و مسیر سوخت دستگاه را کاملاً قطع کنید.

نقشه سیم‌کشی برد جت هیتر چگونه خوانده می‌شود؟

در تصویر زیر، مسیر ورود برق از فاز، نول و ارت تا برد کنترل و نحوه ارتباط برد با تجهیزات ایمنی و قطعات مصرف‌کننده جت هیتر به‌صورت شماتیک نمایش داده شده است.

 

معنی علائم روی برد جت هیتر

علامت روی برد	کاربرد معمول
L یا LINE	فاز ورودی
N یا NEUTRAL	نول ورودی
PE یا EARTH	ارت حفاظتی و اتصال بدنه
GND	زمین مدار یا مرجع سیگنال؛ فقط طبق نقشه سازنده
MOTOR یا FAN	خروجی موتور فن
IGN یا IGNITER	خروجی جرقه‌زن
VALVE یا GAS	خروجی شیر برقی گاز
PUMP یا OIL	خروجی پمپ یا شیر گازوئیل
FLAME، ION یا FS	ورودی سنسور شعله یا میله یون
PHOTO یا CDS	ورودی فتوسل
PRESS یا APS	ورودی پرشر سوئیچ
LIMIT یا OVERHEAT	ترموستات حد و حفاظت حرارتی
TH، T1/T2 یا ROOM	ورودی ترموستات محیطی
ALARM	خروجی چراغ یا آژیر خطا

رنگ سیم‌ها در برد جت هیتر

رنگ سیم‌ها برای تشخیص سریع‌تر مسیر برق و قطعات مفید است؛ اما در جت هیترها، به‌ویژه دستگاه‌هایی که قبلاً تعمیر شده‌اند، نباید فقط براساس رنگ سیم تصمیم گرفت. رنگ‌بندی برق ورودی معمولاً مشخص‌تر است، ولی سیم‌های داخلی فن، جرقه‌زن، شیر برقی و سنسورها ممکن است در هر برند متفاوت باشند.

  رنگ‌های رایج برق ورودی

رنگ سیم	کاربرد معمول
قهوه‌ای	فاز یا L
آبی	نول یا N
سبز و زرد	ارت یا اتصال بدنه
قرمز	فاز در بعضی دستگاه‌های قدیمی
مشکی	نول در بعضی سیم‌کشی‌های قدیمی

 

در رنگ‌بندی جدید، سیم قهوه‌ای برای فاز، آبی برای نول و سبز–زرد برای ارت استفاده می‌شود. سیم سبز–زرد نباید برای فن، شیر برقی یا مسیرهای دیگر به کار رود.

   رنگ سیم قطعات برد جت هیتر

رنگ سیم‌های خروجی برد معمولاً ثابت و یکسان نیست؛ اما ممکن است سازنده از رنگ‌بندی زیر استفاده کند:

قطعه	رنگ احتمالی سیم
موتور فن	مشکی، آبی یا خاکستری
ترانس جرقه‌زن	قرمز یا مشکی
شیر برقی گاز	قرمز، قهوه‌ای یا مشکی
پمپ گازوئیل	قرمز یا قهوه‌ای

 مسیر برق

در نقشه سیم‌کشی جت هیتر، مسیر برق معمولاً به این صورت است:

1.ترموستات فرمان روشن‌شدن را صادر می‌کند.

وقتی دمای محیط از مقدار تنظیم‌شده کمتر شود، ترموستات فرمان شروع کار را به برد می‌فرستد.

2.برد موتور فن را روشن می‌کند.

برد از خروجی FAN یا MOTOR برق موتور فن را تأمین می‌کند. فن هوا را وارد محفظه احتراق کرده و شرایط لازم برای شروع احتراق را فراهم می‌سازد.

3. پرشر هوا عملکرد فن را تأیید می‌کند.

اگر جریان هوا مناسب باشد، پرشر سوئیچ اجازه ادامه مراحل را می‌دهد. اگر فن کار نکند یا مسیر هوا بسته باشد، مدار نباید اجازه ورود سوخت را بدهد.

4. برد جرقه‌زن را فعال می‌کند.

برق از خروجی IGN، IGNITER یا SPARK به ترانس جرقه‌زن می‌رسد و جرقه در نزدیکی مشعل ایجاد می‌شود.

5. شیر برقی یا پمپ سوخت فعال می‌شود.

در جت هیتر گازی، خروجی GAS یا VALVE برق شیر برقی گاز را تأمین می‌کند. در مدل گازوئیلی، خروجی OIL یا PUMP به پمپ یا شیر سوخت فرمان می‌دهد.

6. سنسور شعله تشکیل شعله را به برد اعلام می‌کند.

در مدل گازی معمولاً از میله یون و در مدل گازوئیلی از فتوسل استفاده می‌شود. اگر برد شعله را تشخیص دهد، کار دستگاه ادامه پیدا می‌کند؛ اما اگر شعله تشکیل نشود، برد مسیر سوخت را قطع کرده و دستگاه را وارد حالت خطا می‌کند.

خلاصه مسیر عملکرد

برق ورودی ← فیوز ← کلید اصلی ← برد کنترل ← موتور فن ← تأیید پرشر هوا ← جرقه‌زن ← شیر برقی یا پمپ سوخت ← سنسور شعله

شماره ترمینال‌های برد جت هیتر

آیا شماره ترمینال‌های برد جت هیتر در همه مدل‌ها یکسان است؟

خیر. شماره و ترتیب ترمینالهای برد جت هیتر استاندارد واحدی ندارد و ممکن است در هر برند و مدل متفاوت باشد. بنابراین جدول زیر صرفاً برای توضیح ساختار احتمالی یک برد نمونه است و نباید برای سیم‌کشی یک دستگاه واقعی بدون مراجعه به نقشه سازنده استفاده شود.

برای نمونه، روی یک برد ممکن است شماره‌های ۱ تا ۱۲ به‌صورت زیر استفاده شوند:

شماره ترمینال	کاربرد احتمالی
۱	ارت
۲	فاز ورودی
۳	نول
۴	ترموستات
۵	پرشر هوا
۶	فتوسل یا میله یون
۷	خروجی موتور فن
۸	خروجی ترانس جرقه‌زن
۹	شیر برقی گاز
۱۰	پمپ یا شیر گازوئیل
۱۱	چراغ هشدار
۱۲	انتخاب حالت یا سوخت

 

تفاوت سیم‌کشی برد جت هیتر گازی و گازوئیلی

• مدل گازی → شیر برقی + میله یون
• مدل گازوئیلی → پمپ/شیر سوخت + فتوسل
• مدل دوگانه‌سوز → مدار بسته به نوع برد متفاوت است.

آموزش مرحله‌به‌مرحله نحوه سیم‌کشی برد جت هیتر

مرحله اول: مدل برد و نوع سوخت را مشخص کنید

مشخص کنید جت هیتر گازی، گازوئیلی یا دوگانه‌سوز است؛ ولتاژ ورودی برد چند ولت است؛ و شماره فنی برد چیست. بردهای ظاهراً مشابه ممکن است ترتیب پایه متفاوتی داشته باشند. از برچسب پشت برد، نقشه داخل تابلو و نوشته‌های کنار ترمینال‌ها عکس واضح بگیرید.

مرحله دوم: برق و سوخت را قطع کنید

کلید دستگاه را خاموش کرده، دوشاخه را از برق جدا کنید و شیر اصلی گاز یا مسیر سوخت را ببندید. پیش از لمس ترمینال‌ها با مولتی‌متر نبود ولتاژ را بررسی کنید.

مرحله سوم: سیم‌های قدیمی را علامت‌گذاری کنید

از کل برد و هر کانکتور عکس نزدیک تهیه کنید. سیم‌ها را با برچسب‌هایی مانند FAN، IGN، GAS و TH مشخص کنید و هر سیم را جداگانه باز کنید. سیم‌های سوخته، شکننده یا سولفاته باید تعویض شوند.

مرحله چهارم: برق ورودی را متصل کنید

در بیشتر بردها L برای فاز، N برای نول و PE یا EARTH برای ارت است. اتصال ارت باید مستقیم و محکم به بدنه فلزی دستگاه وصل شود. رنگ سیم تنها یک نشانه کمکی است؛ مسیر را با نقشه و مولتی‌متر شناسایی کنید.

مرحله پنجم: موتور و فن را متصل کنید

خروجی موتور معمولاً با MOTOR، FAN یا M مشخص می‌شود. در موتورهای تک‌فاز، یک مسیر به خروجی کنترل‌شده برد و مسیر دیگر به نول متصل می‌شود. خازن باید دقیقاً مطابق پلاک موتور بسته شود.

مرحله ششم: جرقه‌زن را متصل کنید

خروجی جرقه‌زن معمولاً با IGN، SPARK یا IGNITER مشخص می‌شود. کابل ولتاژ بالا باید سالم، بدون بریدگی و دور از لبه‌های تیز و سیم‌های سیگنال باشد.

مرحله هفتم: شیر برقی یا پمپ سوخت را متصل کنید

در جت هیتر گازی، خروجی GAS یا VALVE به شیر برقی متصل می‌شود. در جت هیتر گازوئیلی، خروجی PUMP یا OIL پمپ یا شیر سوخت را کنترل می‌کند. ولتاژ بوبین باید با ولتاژ خروجی برد یکسان باشد.

مرحله هشتم: سنسور شعله را متصل کنید

در مدل‌های گازی معمولاً میله یون و در مدل‌های گازوئیلی فتوسل استفاده می‌شود. سیم سنسور باید سالم، تمیز و از کابل‌های قدرت دور باشد. کثیفی یا قرارگیری نادرست سنسور می‌تواند باعث خاموش‌شدن دستگاه پس از چند ثانیه شود.

مرحله نهم: پرشر سوئیچ و ترموستات حد را متصل کنید

پرشر سوئیچ جریان هوای مناسب و ترموستات حد افزایش غیرمجاز دما را کنترل می‌کنند. این تجهیزات ایمنی نباید حذف یا یکسره شوند.

مرحله دهم: ترموستات محیطی را متصل کنید

ورودی ترموستات معمولاً با TH، ROOM یا T1/T2 مشخص می‌شود. در بسیاری از مدل‌ها ترموستات یک کنتاکت خشک است، اما در برخی بردها تغذیه یا ارتباط اختصاصی دارد؛ بنابراین نوع ورودی باید از روی نقشه مشخص شود.